Ruurd Wiersma de schilderende melkvaarder

De ontvangst is hartelijk en we krijgen een rondleiding waarin de gids ons de verhalen bij de naïeve schilderijen vertelt. Opvallend vind ik het schilderij met het gestippelde sneeuwlandschap. Op een reep aan de bovenkant na, zijn de heldere kleuren van het landschap diffuus door de witte stippen. De horizon is hoog geplaatst, zodat de kunstenaar zoveel mogelijk mensen op het ijs kon schilderen. Ze raken elkaar niet en lijken wel te dansen. Ze schaatsen op gelijke afstand van elkaar. Achterop de bagagedrager van de motor op het ijs doet iemand een handstand, het is een vrolijke boel. Behalve dat de kinderen kleiner zijn en er een verschil is in het dragen van een broek of een rok zijn de figuren bijna identiek aan elkaar. Sommige hebben gestipte kleding. De gordijnen van de boerderij zijn ook vrolijk gestipt. Het is bijna pointillistisch geschilderd. Open ramen waren belangrijk voor Ruurd, vanwege zijn bronchitis. Een verwijzing daarnaar zijn de open stalramen. 

De woonkamer met de originele inrichting vormt het hart van het museumhuis. Op een avond “ontplofte” zijn petroleumkachel en alles zat onder het roet. De vonken vlogen over de vloer. Een huisschilder raadde hem aan, op de wanden wit behang te plakken, maar dat kwam op hem af. Dat zorgde voor de grote ommekeer. In 1965 begon hij aan wat later zijn meesterwerk zou worden. Hij schilderde over het witte behang. De bovenkant blauw en de onderkant groen, op iedere muur een jaargetijde. Met potten lakverf, fietsenlak zoals hij het zelf noemde. Hij deed er vijf jaar over. Zo goed als alles is beschilderd, zelfs het plafond.

 Ik sta tegenover de wand met het zomerstrandtafereel, schaduwen ontbreken. In het midden aan de horizon, zie ik een rode stip met eromheen uitwaaierende witte banen. “De zon is rood”, zei Ruurd. De gids laat uit de kast waarin de schilder zijn weinige spullen bewaarde, een busje Brasso koperpoets zien. Tot mijn verbazing zie ik daarop dezelfde uitwaaierende witte banen om een rode cirkel op een blauwe ondergrond. De kunstenaar haalde zijn inspiratie van gebruiksvoorwerpen uit zijn directe omgeving. 

De schilderijen van Ruurd maken een vrolijke indruk maar onder deze laag schuilt zijn persoonlijke levensverhaal. Dat zie ik vooral in het schilderij Kruisiging. Centraal staan drie kruizen en links en rechts ervan doorklieven enorme bliksemschichten van boven naar beneden het landschap. In een interview vertelde Ruurd, dat de “voorhang” in de tempel scheurde toen Jezus stierf. Ruurd vertaalde dat naar zijn eigen omgeving, hij schilderde een blikseminslag in de kerktoren waarop er brand uitbrak. Eerder vertelde de gids over Ruurd zijn jeugdliefde, hij mocht niet met het meisje omgaan want zij was hervormd en hij gereformeerd, dat kon niet in die tijd. In dit schilderij zie ik die tweedeling terug.  Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat dit een persoonlijk verhaal is uit Ruurd zijn leven, twee levens die niet bij elkaar mochten komen.

Op de biezen vloermatten staat een veilingkistje met de verfblikken waarmee Wiersma schilderde. Hij gebruikte de kleuren ongemengd, “zo uit het blik”, zoals hij zelf zei. Dat paste bij zijn directe beeldtaal. Wiersma combineerde overtuigend zijn inspiratiebronnen; de natuur, alledaagse voorwerpen en Bijbelse verhalen, tot een samenhangend geheel. Ik zie zijn werk als een autobiografisch beeldverhaal, waarin humor en diepgang samengaan. Dat hij trots was op zijn kunstenaarschap blijkt uit hoe hij signeerde: SCHILDER. RW.