Erfenis van Monet

Marianne de Jong - beeldend kunstenaar

Erfenis van Monet

24 mei 2015 Uncategorized 0

Column december 2014

 

Ontwikkelingen in de schilderkunst

Deel 3

 

De erfenis van Monet

 

 

Door de uitvinding van de tubeverf heeft het impressionisme zich kunnen ontwikkelen doordat de schilders daardoor in staat werden gesteld om buiten an plain air te schilderen. En zo de indrukken van het ritme van het voorbijglijdende licht vast te leggen gedurende de dag. Frans impressionistisch  kunstschilder Monet (1840-1926) is mede grondlegger van deze stroming in de schilderkunst, als reactie op het realisme en het neoclassicisme. Een directe invloed ging uit van Delacroix en als gezegd van de Barbizonschilders, met wie veel impressionisten in de jaren 1860 ook samenwerkten. Invloeden kwamen echter ook vanuit het buitenland. Daarnaast kan de Engelsman William Turner worden genoemd, zijn werk veel indruk maakte op een aantal vroege impressionisten.[5] Het waren allemaal schilders die lieten zien dat er nieuwe paden begaanbaar waren in de kunst, andere wegen dan de toen gangbare, waarvan de grenzen rond 1860 in Frankrijk streng bewaakt werden door de conservatief-classicistische Académie des Beaux-Arts.

 

 

De vorm lost in de nympheas, waterlelies geheel op in de kleur en wordt daarin ondergedompeld. Hij observeerde de verandering van kleurnuances bij het steeds veranderende lichtval en de invloed daarvan op de kleurnuances door het steeds veranderende licht dat voorbijglijdt en met de tijden en seizoenen. Stijl en beeldelementen;

  1. Impressionisme
  2. Monochroom
  3. De constante verandering van het licht weergegeven op het platte vlak.
  4. Het thema lost (bijna) op in licht en kleur

Voorbeelden van zijn meesterwerken:

  • Nympheas in de Orangerie in Parijs, De perfecte belichting met natuurlijk bronlicht van de twee ovale zalen brengen de doeken tot leven.
  • Rouan, Zo kan gewezen worden op de in Frankrijk werkende Nederlandse kunstschilderJohan Barthold Jongkind, die rond 1860 al een reeks impressionistisch aandoende schilderijen maakte van de Notre Dame, steeds bij een andere belichting.

Het werk van Monet staat bijna haaks op dat van zijn collega kunstschilder Gauguin. De impressie, de vorm lost op in een impressie van licht vertaald in kleur. De vorm drijft weg in een moeras van kleur en licht en lost daar bijna helemaal in op. Op een afstand is de suggestie van een waterlelie goed zichtbaar terwijl het van dicht bij een kloddertje verf is. Zijn werk komt dan ook pas goed tot zijn recht om van een afstand bekeken te worden om de visuele effecten die erin verborgen zijn goed op je te laten inwerken. In tegenstelling tot Gauguin waar de vorm niets te raden overlaat.

De zuigende dieptewerking van het platte vlak. Deze werking hangt mede af van het grote formaat doek, daardoor ontstaat gemakkelijker de ervaring dat de kijker erin gezogen wordt. Diepte in de kleurwerking blauw.

De goed geplaatste vlek, van dicht bij een dotje verf blijkt op enige afstand de vorm van een waterlelie te hebben aangenomen en drijft als oriëntatiepunt in een verder monochroom azuurblauw waterlandschap. Monochrome werken met de suggestie van een herkenbaar element dat werkt als oriëntatiepunt. Een goed geplaatste vlek mist zijn uitwerking niet.

Zoals we later in de kunstgeschiedenis zien zal ook deze vlek die herkenning oproept helemaal verdwijnen, benieuwd wat er dan met het vlak gebeurd, zonder dat het vlak overigens aan dieptewerking hoeft in te boeten.

Monet heeft deze stap gezet en anderen zijn op die weg doorgegaan, dat is zijn erfenis.

De golfbeweging van realisme naar abstractie en andersom blijft zich herhalen met soms opmerkelijke uitstapjes naar links en rechts.

 

Monet zegt dat wat hij gaat maken op zijn minst de verdienste heeft dat het niet op dat van iemand anders lijkt, omdat het de expressie is van wat hij zelf ervaart.

Ook geeft hij het advies om wanner je buiten gaat schilderen de dingen niet als herkenbare voorwerpen te zien zoals een huis, een boom maar als kleurvlakken zoals een streep geel een rechthoekig vlak blauw en wijk niet van deze werkwijze af en wees cosequent in je handelinmgen.

Het landschap bestaat niet als zodanig voor hem omdat het uiterlijk daarvan voortdurend verandert onder invloed van de lucht en het licht. (Claude Monet: citaten, quotes en uitspraken over leven en kunstvan de Franse beroemde kunstenaars in het Impressionisme: landschappen, natuur en waterlelies)dekunsten.net)

Vormvrvagend impressionisme.

 

Serie matig werken, Israels, Monet en Sisley?

 

 

 

De volgende column verschijnt eerste kwartaal 2015

Wittlich en de vier apocalyptische ruiters